De Belgische kunstenaar David Claerbout (1969) werd opgeleid als schilder maar wendde zich snel tot de fotografie en diverse audiovisuele technieken. Hij werd internationaal bekend met grote filminstallaties die reflecteren op het verloop en de manipulatie van de tijd. In diverse werken uit de jaren 1990 zoekt Claerbout nadrukkelijk de spanning op tussen stasis en beweging, fotografie en film. Fotografische beelden worden in beweging gezet en ‘geanimeerd’ terwijl film- of videobeelden worden vertraagd en geïmmobiliseerd. Op een schijnbaar statisch beeld verschuift bijvoorbeeld het licht of speelt de wind in de blaadjes van de bomen (Boom, 1996). Door de duur van een moment of een handeling als het ware letterlijk vorm te geven, reflecteert Claerbout op de relatie tussen dood en leven, de eeuwigheid en het voorbijflitsende ogenblik. De kunstenaar comprimeert de tijd en exploreert één specifiek moment vanuit meerdere perspectieven. Terugkerend thema’s in het werk van Claerbout zijn het ophouden van de tijd, het uitstellen of het wachten terwijl vele van zijn werken gebruik maken van (schijnbaar) cyclische temporele structuren.

Sinds de eeuwwisseling experimenteert Claerbout met diverse (semi-)narratieve patronen. Zijn werken krijgen een meer ‘filmische’ dimensie en verhouden zich onmiskenbaar tot de conventies van de narratieve langspeelfilm en de geschiedenis van de klassieke en modernistische cinema (Hitchcock, Buñuel, Godard, Antonioni, Resnais, Akerman, et cetera).

Architectuur speelt een voorname rol in het werk van Claerbout. Gebouwen zijn statische objecten, maar door het veranderende licht of door menselijke aanwezigheid komen ze tot leven. Occasioneel maakt de kunstenaar daarbij referenties aan bekende architecten als Giuseppe Terragni, Rem Koolhaas of Werner March. 

In Man Under Arches uit 2000 figureert een industrieel portiek uit baksteen met twee rondbogen. De structuur werpt een diepe schaduw op de onder- en achterliggende ruimte. Wanneer een bezoeker de tentoonstellingsruimte binnenkomt, wordt een sensor geactiveerd die interageert met de projectie: een figuur treedt uit de schaduw en loopt weg door een passage tussen de portiek en een wand in de linkerzijde van het beeld. Zolang de bezoeker aanwezig is, blijft de figuur onbeweeglijk in de schaduw staan. Wanneer de bezoeker de ruimte verlaat, begint de figuur weer te lopen. De toeschouwer zal de figuur in de film dus nooit ontmoeten.

Steven Jacobs