Gilbert Fastenaekens (1955) is een Belgische fotograaf die eveneens actief is in video- en beeldende kunst. Hij woont en werkt hoofdzakelijk in Brussel. In 1984 nam hij deel aan de fotografische missie van de Franse overheidsinstelling DATAR, die gericht was op de visuele documentatie en representatie van het veranderende rurale landschap. Twee jaar later, in 1986 ontving hij de Kodakprijs voor fotografische kritiek. Zijn werk is aanwezig in talloze collecties waaronder die van Frac Lorraine (Metz), Le Centre National des Arts Plastiques in Parijs, het FOMU in Antwerpen en het Musée de la Photographie in Charleroi.

In zijn onderzoek naar zowel natuurlijke als stedelijke landschappen verwierf hij al vroeg bekendheid met zijn reeks Nocturnes/Nuits (1980–87): nachtelijke stedelijke beelden, gefotografeerd met een grootformaatcamera, waarin verlaten straten, industriële zones en stedelijke randen een verstilde maar ook beladen aanwezigheid krijgen. In deze nachtelijke opnamen tracht hij te onthullen wat overdag vaak onzichtbaar blijft. Fastenaekens brak hiermee met de toen dominante traditie van de anekdotische reportagefotografie en ontwikkelde een sobere, beschouwende beeldtaal rond stad, territorium en landschap.

Zijn stijl kan worden begrepen als het resultaat van een langdurige reflectie op het kijken zelf, op de ruimten die hij fotografeert en op de transformaties die zich daarin voltrekken. Zijn beelden tonen plaatsen die op het eerste gezicht onopvallend, verlaten of transistoir lijken, maar die door zijn precieze kadrering en verstilde benadering een sterke emotionele intensiteit krijgen.

Bruxelles 2000 – 2200b maakt deel uit van SITE II, een reeks die tot stand kwam tussen 1999 en 2003 en die het veranderende Brusselse straatbeeld onder de loep neemt. Een imposante zijgevel neemt een disproportioneel grote plaats in binnen het beeldvlak. De korte brandpuntsafstand versterkt de schaal van de zijgevel en activeert de ruimte, waardoor de architectuur zich bijna als een autonome sculptuur presenteert. In werkelijkheid gaat het om een muur die, om architecturale redenen, nooit voltooid werd. Het bouwsel wacht op een afwerking die er wellicht niet (gauw) zal komen. Intussen is het uitgegroeid tot een herkenningspunt, een stedelijk baken voor zowel inwoners als passanten.

Over zijn reeks SITE II zegt Fastenaekens: ‘Het vertrekpunt is een alfabet van simpele, bijna alledaagse vormen. Het gaat om blinde gevels die tegen elkaar aan staan en nooit bedoeld waren om op te vallen. Ze zijn niet ontworpen als architectuur, maar puur functioneel. Omdat ze wachten op een aangrenzend gebouw dat nooit kwam, zijn ze uitgegroeid tot herkenningspunten in de stad. Hun logge aanwezigheid en onverwachte fotografische en sculpturale kracht vormen samen een vaag soort taal. Het zijn fragmenten van zinnen die iets vertellen over stedenbouw en uitnodigen om de stad te ontdekken achter de schermen, van het decor tot het toneel.’

Veerle Soens