Het werk van Barry Flanagan (1941–2009) vertrekt steeds vanuit wat het materiaal van nature doet en toelaat. Hij onderzoekt hoe zand zakt, touw spant, doek plooit en hangt, en hoe die fysieke eigenschappen botsen of juist stroken met aloude beeldhouwkundige principes als gewicht en evenwicht, licht en schaduw, ruimte en vlak en de verhouding tussen open en gesloten vorm. Dat levert sculpturen op die tegelijk ernstig en lichtvoetig zijn, met een droge humor die uit de constructie zelf lijkt te ontstaan. Vanaf de jaren ‘60 sluit hij aan bij proceskunst en anti-form door het maakproces open te laten en zwaartekracht en toeval het resultaat mee te laten bepalen. Die dematerialiserende houding maakte hem in 1969 uitzonderlijk zichtbaar als de enige Britse kunstenaar die werd opgenomen in de baanbrekende tentoonstellingen When Attitudes Become Form in Bern en Op Losse Schroeven in Amsterdam.

Wanneer Flanagan na twee decennia opnieuw in brons gaat werken en figuren introduceert, wordt de haas zijn onmiskenbare signatuur. Hij werkt het motief uit in uiteenlopende houdingen en schalen, gevoed door observatie én lectuur over de culturele en mythologische betekenissen van het dier.

The Juggler toont bijvoorbeeld een tengere haas die rechtop balanceert, één arm horizontaal vooruitgestoken, de andere gebogen omhoog, alsof hij jongleert, dirigeert of een onzichtbaar object hanteert. Net omdat de attributen ontbreken, wordt het gebaar raadselachtiger. Tegelijk geven de ingekerfde woorden “JOSEPH” en “HE CRIED” het beeld een sinistere, narratieve ondertoon; alsof de haas een menselijk drama belichaamt. In de interpretatie van Flanagans oeuvre fungeert de haas dan ook vaak als schakel tussen het concrete en het symbolische: tegelijk individu, plaatsvervanger van een persoon, of drager van een algemener principe.

In 1995 wou Charles Vandenhove Barry Flanagan betrekken binnen het herverstedelijkingsproject van het Sint-Michielsblok aan de Place Saint-Lambert in Luik, waarvoor hij als één van vier architecten werd uitgenodigd. Zijn niet weerhouden en dus ongerealiseerde voorstel focuste op het ontwerp van een gebouw met een gemengde functie, met zowel bedrijfsruimte als private woningen. Daarbij stelde hij zich voor om Flanagans hazen hoog aan het gebouw te bevestigen, telkens op de vier hoeken, als markante bakens in het stadsbeeld.

Pieter-Jan De Paepe