De Britse kunstenaar Stanley William Hayter (1901–1988) speelde een sleutelrol in de vernieuwing van de grafische kunsten in de twintigste eeuw. In 1927 richtte hij in Parijs het invloedrijke Atelier 17 op, een experimentele werkplaats waar grafiek werd benaderd als een autonoom medium waar kunstenaars uit uiteenlopende avant-garde stromingen samenkwamen. Zo werkten onder meer Max Ernst, Joan Miró, Alberto Giacometti en Raoul Ubac samen met Atelier 17 voor de realisatie van hun grafische werken. In 1939 zette Hayter het atelier in ballingschap verder in New York waar Jackson Pollock, Willem de Kooning, Mark Rothko en Pierre Alechinsky werkten.

Hayter was oorspronkelijk opgeleid als chemicus en geoloog, wat zijn analytische benadering van het graveren verklaart. Hij beschouwde de grafische lijn als een fundamenteel middel om beweging en ruimte te articuleren. In zijn geschriften stelt hij dat de lijn zelden in de natuur voorkomt en daarom geen imitatie van de werkelijkheid is, maar een menselijke interpretatie ervan. Zijn belangrijkste technische innovatie in de graveerkunst is de viscositeitsdruk, ook wel de Hayter-methode genoemd. Via deze druktechniek konden meerdere kleuren in één doorgang door de pers worden verwerkt, wat een vrijheid in improvisatie en spontaniteit mogelijk maakte. Na twintig jaar onderzoek realiseerde hij met Cinq Personnages (1946) zijn eerste succesvolle polychrome werk.

Hayters praktijk wordt gekenmerkt door een sterke nadruk op het lichamelijke gebaar en de intuïtieve, ononderbroken lijn. Hoewel hij vaak met het surrealisme wordt geassocieerd, verwierp hij het idee van puur automatisme. In plaats daarvan verkoos hij het begrip imagination, waarmee hij de rol van de verbeelding in het creatieve proces benadrukte. Bij het graveren wordt de lijn geduwd in plaats van getrokken en blijft zij tijdens het snijden onzichtbaar, waardoor de tastzin een centrale rol speelt.

In Hydroïdes (1963) verwijst Hayter naar hydroïdpoliepen, kleine zee-organismen. Deze associatie blijft echter subtiel, gezien de abstracte ordening van de lijnen. Vanuit een cirkelvormige basis ontwikkelen zich concentrische en kruisende lijnen die doen denken aan waterkringen en stromingen. Dit werk representeert Hayters interesse in de natuur en de weergave van onzichtbare fenomenen zoals wind en water. Hydroïdes vormt het resultaat van een interactie tussen wetenschappelijke studie en intuïtieve verbeelding.

Anne-Sophie Van Schepdael