Anselm Kiefer (°1945) is een Duitse kunstenaar die op de voorgrond trad in de jaren 1980, een decennium dat niet alleen werd gemarkeerd door een revitalisatie van de schilderkunst maar ook door een belangstelling voor geschiedenis en cultureel erfgoed. Gedurende zijn artistieke carrière reflecteert Kiefer op de turbulente geschiedenis van zijn vaderland en de traumatische nasleep van de Tweede Wereldoorlog. Zijn werken worden gekenmerkt door een existentiële en complexe omgang met geschiedenis en nationale identiteit in Duitsland. Deze aandacht brengt hij tot uitdrukking met een monumentale, aangrijpende en eigenzinnige beeldtaal. Historische conventies uit de schilderkunst grijpt de kunstenaar aan om te reflecteren over mythologie, spiritualiteit, ideologie en maatschappelijke kwesties. Kiefer staat bekend om zijn gebruik van organische materialen, hetgeen veel van zijn schilderijen een sculpturaal karakter bezorgt. 

Zonnebloemen, traditioneel een symbool voor wedergeboorte, vormen een terugkerend onderwerp én materiaal in de kunst van Kiefer sinds de jaren ’90. Met de Sonneblumen van Kiefer is evenwel iets vreemd aan de hand: de bloemen richten zich niet naar de zon, maar naar een bodem van gebroken steen. De bloemen zijn verdord, letterlijk versteend en steken donker af op een grijzige achtergrond. Het sombere beeld roept associaties op met de dood, verval en kwetsbaarheid. 

Onwillekeurig herinnert Kiefers Sonneblumen aan de wereldberoemde Zonnebloemen (1888-89) van Vincent Van Gogh, een kunstenaar waarvoor Kiefer grote bewondering heeft. Wanneer de kunstenaar in de jaren 1960 door Frankrijk, Nederland en België reist, uit hij meermaals zijn bewondering voor het doorzettingsvermogen en de strijdlust van Van Gogh in zijn reisdagboeken. 

Kiefers Sonneblumen kunnen op verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Terwijl de bloemen gelezen kunnen worden als een symbool voor het onverwerkte Duitse verleden en de nationale schaamte door de schandvlek van de Holocaust, representeren ze even goed de condition humaine en het verlies van de connectie tussen mens en natuur. 

Sofie Frederix