De Amerikaan John Franklin Koenig (1924-2008) vertrekt dankzij de G.I. Bill in 1948 naar Parijs, waar hij de Fransman Jean-Robert Arnaud leert kennen. Uit hun vriendschap en afkeer voor de geometrische abstractie die in de Franse hoofdstad welig tierde, ontstaat in 1950 Galerie Arnaud. Als verlengde van hun galerie en hun betrachting om de lyrische abstractie bij het bredere publiek te promoton, geven Koenig en Arnaud het tijdschrift Cimaise (1952-1973) uit. De covers worden onder meer verzorgd door enkele kunstenaars uit de Vandenhove-collectie: Gérard Schneider, Pierre Soulages, Luis Feito en anderen.

De basis voor Koenigs beeldtaal wordt echter gelegd voor zijn vertrek naar Parijs, in zijn geboortestad Seattle, Washington State. De uitgestrekte landschappen en de aanwezigheid van de Japanse en Scandinavische cultuur stimuleren in hem een gevoeligheid voor vloeiende bewegingen. In tegenstelling tot de Action Painting staat bij Koenig het creëren van betekenis voorop. Tot midden jaren 1950 brengt ook de fluïditeit van de jazzmuziek inspiratie. De subtiliteit van kleuren die zijn latere schilderijen zal kenmerken, ontleent Koenig aan een vroege collagetechniek waarin hij inkt en verf met stukjes papier combineert.

Doorheen zijn leven maakt Koenig reizen over de hele wereld. Zo leert hij in Mexico het chromatische lyrisme kennen, een schilderkunst dat het vrije handschrift en gebruik van levendige kleuren combineert. In het geval van Koenig voert de kennismaking hem tot een fijngevoeligheid voor lichtintensiteit en kleur. Van zijn reis naar Japan blijven de levensstijl, architectuur en enkele schilderijen van Zen-monniken hem het meeste bij. De accumulatie van zijn reiservaringen leidt vanaf 1960 tot lyrische, poëtische schilderijen.

In Épaïrpé (1966) maakt de vloeiende taal van de weidse natuur in de omgeving van Seattle plaats voor de geometrie van driehoeken, vierkanten en cirkels. Op een staand, rechthoekig doek bracht de kunstenaar een driedelige, horizontale compositie aan – een opdeling die hij vanaf de jaren 1960 vaker toepast. De bovenste en onderste strook zijn geschilderd in het zwart, terwijl de middelste strook een felblauwe kleur kreeg. Het verschil tussen het bovenste en onderste segment zit in het oppervlak: onderaan gebruikte de kunstenaar glanzende verf, bovenaan matte. Bijkomend plaatste hij een witte bamboestengel, hoogstwaarschijnlijk gevonden in Japan, verticaal op het matzwarte oppervlak, terwijl hij onderaan blauwgekleurde contouren van meetkundige figuren liet vervagen in de overvloed aan blinkende zwarte verf. De pasteus geschilderde blauwe middenzone zorgt voor een heldere opdeling tussen het bovenste en het onderste segment van het beeld. Centraal plaatste Koenig een cirkel waarvan hij de kern onbeschilderd liet.

Rana Van Pellecom