Alfred Manessier (1911-1993) geldt als een van de meest invloedrijke vertegenwoordigers van de lyrische abstractie in Frankrijk. Hij begon een opleiding in de architectuur maar schakelde later over naar schilderkunst. Zijn vroege werk wordt bepaald door een meer formele, beheerste en strakke manier van schilderen die hij in het noorden had ontwikkeld – een houding die hij zelf terugvoerde op zijn bewondering voor Rembrandt.  Na een eerste reis naar de Provence in 1958, waar de kunstenaar in aanraking kwam met het zuidelijke licht en de ruige landschappen, vond hij een nieuwe vrijheid in zijn werk die hem toeliet zijn tot dan toe beheerste en formele stijl open te breken. De strakke opbouw van zijn vroegere werk maakte plaats voor een dynamische, zintuiglijke omgang met kleur en vorm.

Het werk Caroubier (1966) behoort tot de reeks schilderijen die Manessier maakte na zijn verblijven in Spanje. In 1963 werd hij door Don Alfonso Roig geïntroduceerd in het landschap tussen Valencia en Alicante, een streek die hem tot 1985 zou blijven inspireren. De dorre heuvels, droge rivierbeddingen en de mediterrane vegetatie vormden voor Manessier een nieuwe bron. De titel van het werk verwijst naar de johannesbroodboom, een alomtegenwoordige plant in het Iberische landschap, waarvan de vruchten eeuwenlang deel uitmaakten van het dagelijkse leven op het platteland.

Het schilderij bestaat uit kronkelende organische vormen die zich ritmisch over het oppervlak bewegen. De penseelstreken zijn spontaan en de kleurvlekken nooit identiek. Elke vorm lijkt te ontstaan uit de interactie tussen kleur en beweging. De donkere contouren die in zijn vroegere werk nog structurerend waren, vervagen hier bijna volledig. De kleuren genereren hun eigen vormen, waardoor het schilderij een vibrerende en bijna muzikale dynamiek krijgt.

Binnen de Vandenhove-collectie vormt Caroubier een betekenisvol werk. Charles Vandenhove kocht het in 1966 op de tentoonstelling Peintures d’Alfred Manessier in de Galerie de France te Parijs, waar Manessiers Spaanse landschappen voor het eerst werden gepresenteerd. Het werk sluit nauw aan bij Vandenhoves voorkeur voor kunstenaars die abstractie verbinden met innerlijke gevoeligheid en landschappelijke ervaring (zoals Roger Bissière, Olivier Debré en Gérard Schneider).

Fien Vaneenooghe