De Spaanse kunstenaar Antoni Tàpies (1923-2012) startte in de jaren 1940 met schilderijen in een surrealistische stijl geïnspireerd door Paul Klee en Joan Miró. De lineaire elementen van Klee en Miró die ook aan Oosterse kalligrafie herinneren, blijven een rol spelen in zijn gehele oeuvre. Maar snel evolueerde Tàpies naar de art informel met schilderijen die werden omschreven als ‘pintura matèrica’ waarin onconventionele materialen zijn geïncorporeerd. Met onder meer klei, marmerpoeder, papier en vodden construeert hij grote doeken waarin bruinen en okers vaak domineren. Aandacht voor de tastbaarheid van de materie combineert Tàpies met een belangstelling voor schriftuur en symbolen (die vaak alluderen op de Catalaanse identiteit) en een interesse in dagelijkse voorwerpen. Hij groeide uit tot een van de meest vooraanstaande Spaanse kunstenaars uit de tweede helft van de twintigste eeuw. 

In Rettangolo centrale vormt een centraal aangebrachte rechthoek het visuele en conceptuele zwaartepunt. De titel verwijst expleciet naar deze eenvoudige geometrische vorm, een terugkerend motief binnen het oeuvre van Tàpies. Hoewel het rechthoekige vlak refereert aan architecturele elementen zoals een deur, venster of muur, krijgt het in Tàpies' werk een ruimere symbolische betekenis. Het fungeert tegelijkertijd als grenszone tussen binnen en buiten en als een verbindend element tussen twee materiële werkelijkheden. Door de vorm centraal in het monumentale oppervlak te positioneren, vestigt Tàpies de aandacht op de spanning tussen de fysieke materialiteit van het werk en zijn meditatieve, bijna spirituele dimensie.

Ook hier maakte de kunstenaar gebruik van zijn kenmerkende matèrie: een mengsel van uiteenlopende substanties waarvan marmergruis, zand, pigment en een bindmiddel de voornaamste bestanddelen vormen. Deze materiële opbouw resulteert in de karakteristieke reliëfwerking die Tàpies' oeuvre uit de jaren 1960 typeert en verleent de vlakke houten drager een tastbare, bijna sculpturale aanwezigheid. De ruwe materie, met oneffenheden en sporen van bewerking, versterkt op haar beurt de spanning tussen fysieke aanwezigheid en de contemplatieve verstilling die het werk kenmerkt.

Madelon Dendooven, Veerle Soens