In het gehele oeuvre van de naoorlogse Belgische kunstenaar Dan Van Severen (1927-2009) is een duidelijke samenhang zichtbaar. Van het begin van zijn loopbaan eind jaren ’50 tot aan zijn overlijden in 2009 hanteert Van Severen steevast dezelfde terugkerende basisvormen, zoals de horizontale lijn, de verticale lijn, de ruit, de cirkel, het vierkant en het kruis. Deze basisvormen noemde hij zijn ‘alfabet’.

Het oeuvre van Dan Van Severen draait rond de zoektocht naar de essentie van kunst. Hij trachtte met zo weinig mogelijk het maximale aan expressie te bereiken, zelfs in die mate dat hij ernaar streefde om zo min mogelijk materiaal te gebruiken. Van Severen zwoer de olieverf af en stapte over op lichte materialen zoals aquarel en Oost-Indische inkt in neutrale kleurtonen. Ook koos hij bewust voor papiersoorten en doeken met een lichte textuur in het oppervlak, waardoor hun materialiteit een achtergrond op zich vormt. Door het gebruik van lichte materialen en monochrome kleuren speelt het werk zich volgens Van Severen niet af op het doek, maar in de geest. Het werk spoort de toeschouwer aan tot een moment van bezinning. Van Severen sluit hiermee aan bij de traditie van de vooroorlogse geometrische abstractie, waarbij de spirituele, meditatieve en bijna sacrale vormentaal wordt ontleend aan de meetkunde. De terugkerende vorm van het kruis is een duidelijke verwijzing naar deze spirituele dimensie.

Van Severen werkte bijna uitsluitend op verticaal formaat, ‘omdat wij [mensen] zelf verticalen zijn’, verklaarde hij in een interview in 2006. Daarnaast draaien bijna al zijn werken rond de illusie van het middelpunt. Het lijkt alsof hij de geometrische vormen uit zijn alfabet steeds precies in het midden van het blad plaatste, maar eigenlijk positioneerde hij ze meestal net boven het middelpunt. Dit deed Van Severen bewust, omdat de ervaring van het middelpunt voor hem belangrijker was dan het objectieve gegeven.

Deze tekening is het enige werk van Van Severen in de collectie Vandenhove. De verschillende aspecten van zijn kunst zijn er duidelijk in aanwezig, waardoor dit werk een haast archetypische representatie van zijn oeuvre vormt. Van Severen schilderde met aquarel in neutrale tinten op het papier. Het natte materiaal zorgt ervoor dat de textuur van het papier subtiel op de voorgrond komt en zo mee deel wordt van het werk. Daarnaast bepalen de herkenbare, met de hand getekende basisvormen de structuur van het werk, waarbij ook hier het middelpunt van de ruit net iets hoger ligt dan het mathematische middelpunt.

Fien Mesens