Andy Warhol (1928-1987) is een van de meest bekende kunstenaars uit de naoorlogse periode. Geboren als Andrew Warhola groeide hij op in een arm immigrantenmilieu in Pittsburgh. Zijn jeugd werd getekend door een kwetsbare gezondheid en sociaal isolement, waarin hij een fascinatie ontwikkelde voor de glamour van de Hollywoodsterren. Deze belangstelling vormde de basis voor een artistieke visie waarmee hij de grens tussen high art en commerciële massaproductie trachtte op te heffen. Warhol had een succesvolle carrière als commercieel illustrator in New York, waarin hij de techniek van de blotted-line perfectioneerde: een stempelmethode waarbij een natte inkttekening op absorberend papier werd gedrukt, zodat hetzelfde ontwerp snel kon worden herhaald met een karakteristieke, vlekkerige lijn. In de vroege jaren ‘60 introduceerde hij industriële zeefdruktechnieken in zijn atelier, The Factory. In deze periode presenteerde Warhol alledaagse voorwerpen en de gezichten van media-iconen als moderne, wereldlijke idolen. Met deze belangrijke bijdrage aan de Pop Art probeerde hij de ‘commodificatie’ van het dagelijkse leven en het menselijk individu aan te tonen. Opvallend is daarbij zijn belangstelling voor reproductie en verdubbeling: hij beeldt in eerste instantie onderwerpen af die zelf al als ‘beeld’ bestaan: filmsterren, foto’s, koopwaar in onmiddellijk herkenbare ‘verpakkingen’ zoals colaflesjes of Campbell-soepblikken, et cetera.

Na een traumatische aanslag op zijn leven in 1968 brak de fase van zijn zogenaamde Business Art aan met een constante stroom van commerciële portretopdrachten voor een wereldwijde elite. Zijn latere werk werd gekenmerkt door het hergebruik van zijn eerdere iconische beelden, met de toepassing van kleur- en toontechnieken die deden denken aan fotografische negatieven.

Deze set van twee zeefdrukken illustreert Warhols methode van herhaling in series en zijn experimenten met kleur, waarbij een bekende publiciteitsfoto van Marilyn Monroe genomen door Gene Kornman voor de film Niagara (Henry Hathaway, 1953) als basis diende. Oorspronkelijk creëerde Warhol in 1962, enkele weken na de dood van de filmster, een diptiek waarin het gelaat 50 keer werd herhaald. Later realiseerde hij meerdere variaties van dit werk zoals een serie van negen zeefdrukken in 1968.

Charles en Jeanne Vandenhove hadden hiervan oorspronkelijk drie exemplaren in hun bezit, maar één daarvan hadden zij al in een eerder stadium weggeschonken. Warhol bracht deze foto terug tot een eenvoudig grafisch schema van vlakken met een hoog contrast, dat hij in twee verschillende kleurvariaties uitvoerde. In de ene compositie overheerst een palet van fel, verzadigd magenta, oranje en geel, waardoor de natuurlijke gezichtstrekken van de actrice veranderen in een kunstmatig, bijna lichtgevend portret. De andere zeefdruk hanteert daarentegen een koeler kleurenschema met zilveren en blauwe tonen die zorgen voor een kille, metaalachtige onthechting.

De druktechniek, de herhaling en de telkens wisselende kleurcombinaties benadrukken de industriële aard van het werk. De gekleurde vlakken vallen opzettelijk niet overal exact samen met de lijnen van de zwarte basislaag, waardoor het imperfecte effect van een haastige fabrieksdruk ontstaat. Door deze bewerkingen wordt de individuele identiteit van de actrice ondermijnd en getransformeerd tot een reproduceerbaar consumptieartikel.

Fay De Maesschalck